Parafia pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Jodłowniku

 

jesteś na: Strona głównaMatka Boża JodłownickaGeneza popularności

GENEZA POPULARNOŚCI WIZERUNKU MATKI BOŻEJ ŚNIEŻNEJ

 

Warto zatrzymać się na chwilę przy genezie popularności wizerunku Matki Bożej Śnieżnej. Z pewnością autorem, który zapoczątkował promocję tego wizerunku, był trzeci generał jezuitów, św. Franciszek Borgiasz. Oprócz osobistej pobożności, związanej z rzymskim obrazem, miał on o wiele głębszy i bardziej uniwersalny plan, aby do nowo zakładanych placówek Towarzystwa, zwłaszcza na terenach misyjnych oraz tam, gdzie byli innowiercy, wysyłać kopie Madonny Śnieżnej jako znak łączności z Rzymem i Stolicą Apostolską, lecz przede wszystkim jako wyraz jedności i czystości doktrynalnej w duchu sformułowań soboru trydenckiego, co wydaje się tym bardziej istotne w kontekście podważonej przez Reformację roli Marii, jak również i w ogóle obrazów. Plan Borgiasza spotkał się z pozytywną reakcją Piusa V, a dodatkowo znalazł sprzymierzeńca w osobie gorliwego orędownika potrydenckiej reformy – Karola Boromeusza, archiprezbitera bazyliki Santa Maria Maggiore (1564-1572). Zapewne to dzięki jego wsparciu Borgiasz uzyskał zgodę papieską na wykonanie kopii obrazu (czerwiec 1569). Dokładna liczba sporządzonych kopii jest trudna do oszacowania z uwagi na rozbieżności we współczesnych relacjach, które wspominają o pięciu lub więcej, lecz wymieniają różnych adresatów. Być może jedną z pierwszych była kopia przekazana do nowicjatu jezuitów przy kościele św. Andrzeja na Kwirynale i znajdująca się tam do dzisiaj w kaplicy-celi św. Stanisława Kostki. Śmierć Borgiasza w 1572 r. nie przerwała jednak jego planu, gdyż kolejny generał, Ewerard Marcurian i jego sekretarz, Antonio Possevino, kontynuowali spedycję obrazów według listy Borgiasza. W ciągu niespełna ćwierćwiecza kopie Śnieżnej trafiły na cały ówczesny świat: do Salvador de Bahia (Brazylia), do Etiopii, do Goa (Indie i stąd dalej do Chin), Ingolstad (Bawaria) oraz do Polski, do kolegium w Jarosławiu (1576).

Wydaje się, że pierwotnie Borgiaszowy zamysł rozsyłania kopii rzymskiej Marii, po bitwie pod Lepanto, a przede wszystkim po przeniesieniu obrazu przez papieża Pawła V z zamkniętego cyborium do osobnej kaplicy i tym samym jego „powszechnemu udostępnieniu” (1613), nabrał bardziej uniwersalnego, ogólnokościelnego wymiaru. Sława cudownego obrazu przekładała się nie tylko na ożywioną promocję kultu maryjnego (ustanowienie święta Matki Bożej Zwycięskiej/Różańcowej), ale też na rozwój bractw różańcowych, którym to papieskie dokumenty nadawały liczne przywileje odpustowe. Równocześnie jednak stała się jednym z instrumentów potrydenckiej odnowy Kościoła, co bardzo czytelnie podkreślały malowidła w Capella Paolina, wykonane na polecenie Pawła V, będące prawdziwym kompendium teologii obrazu i jego historycznego kultu.

Michał Gronowski, benedyktyn z Tyńca