Parafia pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Jodłowniku

 

jesteś na: Strona głównaArtykułyRys historyczny parafii

 

 

 RYS HISTORYCZNY PARAFII POD WEZWANIEM NARODZENIA NMP W JODŁOWNIKU *

        
Do użytku wewnętrznego.
 
  Historia wioski Jodłownik oraz kultu religijnego sięgają swoimi korzeniami do średniowiecza – do XIV wieku. Ciekawa jest etymologia nazwy miejscowości Jodłownik. Co do jej genezy, wśród historyków nie ma jednoznacznego stanowiska. Jednak według większości badaczy, za czym i my się przychylamy, uważa, że nazwa pochodzi od lasów jodłowych. Prawie cały obszar Jodłownika, wraz z sąsiadującymi miejscowościami, były gęsto porośnięte drzewami jodłowymi. 

Według źródeł historycznych, już pierwsze wzmianki o Jodłowniku spotykamy w 1361 roku. Mówią one o wiosce już istniejącej. Z przekazów źródłowych dowiadujemy się, że pierwszym właścicielem Jodłownika był niejaki rycerz Mikołaj, z rodu Ratułdów (Szeliga). Później na wskutek różnych wydarzeń dobra jodłownickie przechodzą w posiadanie Jakuba Lubomirskiego. W 1531 roku od Jakuba Lubomirskiego wieś Jodłownik odkupują Niewiarowscy z Niewiarowa, herbu Półkozic. Na początku XVII wieku wioska Jodłownik i inne dobra Niewiarowskich przechodzą na własność klasztoru Ojców Dominikanów z Krakowa. 
Bardzo ciekawy jest sposób objęcia dóbr przez krakowskich dominikanów. Został on uczyniony w sposób przemyślany i podstępny. Otóż drugi właściciel Jodłownika Przecław Piotr Niewiarowski, w 1595 roku w testamencie zapisał część swoich dóbr w rejonie Szczerzyca temu klasztorowi, który po śmierci go pochowa. Jak podają kroniki, że uczynili to dominikanie. Uprzedzili cystersów z sąsiedniego Szczyrzyca i pochowali dobrodzieja w swoim kościele w Krakowie. W taki oto sposób Jodłownik stał się własnością dominikanów z Krakowa. 
Przez długie lata dominikanie byli właścicielami dóbr jodłownickich, do czasu ich skonfiskowania przez rząd austriacki w 1784 roku. Dominikanie mieszkali w Jodłowniku, gdzie był obecny dwór państwa Romerów. Majątek podominikański rząd austriacki sprzedał hrabiemu Dzieduszyckiemu. Kolejnymi właścicielami Jodłownika byli Silińscy, a następnie pod koniec XIX wieku Ludwik Romer. Natomiast przed I wojną światową dobra przeszły do rodziny Kirchnerów. 
Jodłownik pod względem administracyjnym od wczesnego średniowiecza do połowy XV wieku znajdował się pod jurysdykcją kasztelana wojnickiego, a następnie czchowskiego. Zaś od końca XV wieku do 1772 roku, należał do powiatu szczyrzyckiego. Pewnym jest fakt, że od 1296 roku, Jodłownik należał do parafii pod wezwaniem św. Mikołaja w Skrzydlnej. 
Kiedy właścicielem Jodłownika został Przecław Piotr Niewiarowski, wybudował drewniany kościół (1585) pod wezwaniem Narodzenia NMP, to parafia jodłownicka aż do 1925 roku była filią parafii św. Mikołaja w Skrzydlnej. Od 1925 roku Jodłownik staje się samodzielna parafią, a jej pierwszym proboszczem został wielkiego formatu i serca kapłan, zakonnik – cysters – O. Alojzy Józef Tajduś, pochodzący z pobliskiego Podłopienia. 
Bezcenną perełką, skarbem ziemi jodłownickiej, jest stara zabytkowa drewniana świątynia. Została zbudowana w 1585 roku z drzewa modrzewiowego. Fundatorem świątyni był drugi właściciel Jodłownika, Przecław Piotr Niewiarowski. To właśnie on przekazał opiekę duszpasterską nad kościołem, dominikanom z Krakowa, których tutaj sprowadził. 
Portret Przecława Piotra Niewiarowskiego znajduje się w starym kościele, nad bocznymi drzwiami od południowej strony (+1599). 
Stara drewniana świątynia jest jedną z niewielu, w której możemy zobaczyć polichromię rokokową z 1764 roku. Polichromia przedstawia medaliony z popiersiami świętych z zakonu dominikańskiego. Wewnątrz kościoła znajdują się obrazy barokowe, oraz dwa dzwony pochodzące z XVI wieku. Data większego dzwonu wskazuje na rok 1547. Natomiast drugi dzwon, mniejszy, ma napis następującej treści: „Generosus Dominus preclarus Niewiarowski de Niewiarów 1590”. Jest to budowla zrębowa, trójdzielna z wielobocznie zamkniętym prezbiterium i zakrystią od północy. Dach jest pokryty gontem z wieżyczką na sygnaturkę. Natomiast wieża izbicowa, o konstrukcji słupowej, zwieńczona niską iglicą. 
Już od drugiej połowy XIX wieku cystersi ze Szczerzyca zaczęli obsługiwać kościół w Jodłowniku. Początkowo czynili to tylko w niedziele i święta nakazane. Kronika parafii Jodłownik podaje, że:”Odtąd też każdej niedzieli i święta, przyjeżdżał z klasztoru kapłan z gospodarzem z Jodłownika i Kostrzy Ryje, który wszystkie czynności ich parafialne zaspokajał”. 
To cystersi ze Szczerzyca zrobili generalny remont kościoła, który uległ poważnemu zniszczeniu. Wymieniono dach na nowe gonty, odnowiono wnętrze świątyni, założono cmentarz i zbudowano drewniany most na rzece. 
Po wykonaniu tych remontów, dopiero w 1915 roku biskup Leon Wałęsa, utworzył w Jodłowniku samodzielny wikariat, a 10 lat później, w 1925 roku parafię. Pierwszym proboszczem nowoutworzonej parafii został cysters – O. Alojzy Józef Tajduś, pochodzący niedalekiej wioski Podłopień – obecnie samodzielna parafia pod wezwaniem Bożego Miłosierdzia. 
Ojciec Alojzy Józef Tajduś urodził się 30. I.1852 roku w Podłopieniu, koło Tymbarku. Do zakonu cystersów wstąpił 14.IX.1873 roku i został wyświęcony na kapłana 25.I.1880 roku. Położył duże zasługi dla jodłownickiej parafii. Dzięki jego staraniom odmalowano stary drewniany kościół z 1585 roku. Wybudował murowaną plebanię i był fundatorem domu sióstr dominikanek w Jodłowniku, które na jego prośbę (1904 r.), sprowadził do Jodłownika. 
Jak podają zapisy kronikarskie, był gorliwym i niestrudzonym kapłanem – według Serca Bożego. Bardzo ofiarnie duszpasterzował w Jodłowniku aż do samej śmierci w 1936 roku. Swoje ofiarne i pracowite życie zakończył 25.X.1936 roku w Uroczystość Chrystusa Króla. Pogrzeb odbył się w Szczyrzycu 28.X.1936 roku i pochowano go w grobowcu zakonnym na parafialnym cmentarzu. 
Wraz z pierwszym proboszczem O. Alojzym Józefem Tajdusiem, w przeciągu lat 1915 – 2009, pracowało w Jodłowniku 21 kapłanów: 

1. O. Alojzy Józef Tajduś (1915 – 1936) 
2. O. Dominik Jurkowski (26.X.1936 – 20.VII.1937) 
3. O. Jacek Jędrzejczyk (20.VII.1937 – 1950) 
4. O. Opat Stanisław Kiełtyka (1943 – 1945) 
5. O. Bronisław Chruślicki (30.VIII 1950 – 1953; 3.VII 1958 – 1974) 
6. O. Robert Szczygieł (1953 – 1958) 
7. O. Hieronim Sołtys (1962 – 1963) 
8. O. Andrzej Marcisz (1961 – 1962) 
9. O. Bogumił Nycz (1964 – 1968) 
10. O. Niward Chrobak (1960 – 1961; 1980 – 1988; 1996 – 2002) 
11. O. Zbigniew Giełczyński (1968 – 1973) 
12. O. Zdzisław Antosz (1973 - 1974) 
13. O. Marian Kościelniak (4.VIII 1974 – XI 1991) 
14. O. Konstanty Piwowar (16.VIII 1991 – 1.II 1996) 
15. O. Wiesław Rymarczyk (1988 – 1991; IX 2002 – VIII 2008) 
16. O. Augustyn Piech (1991 – 1994) 
17.O. Andrzej Drewniak (1997 – 2007

18. O. Krzysztof Morajko (1994 – 1997; od VIII 2008 r. proboszcz) 

19. O. Gabriel Mączewski (2002 – 2007) 
20. O. Bernard Grenz (2006 – 2008) 
21. O. Maksymilian Janusz (od 2007 ) 




Stara drewniana świątynia jest bezcenną perełką, skarbem wyjątkowym na tle krajobrazu jodłownickiej doliny. W grudniu 2008 roku zakończono pierwszy etap prac konserwatorskich. Odnowiono prezbiterium, część sklepienia i ścianę od strony sióstr. Obecnie, od maja trwają prace konserwatorskie nad dalszą polichromią, która wymaga wiele misternej pracy. Stare malowidła w znacznym stopniu zostały uszkodzone i artyści odnawiają je ze starych fotografii. 
Mamy cichą nadzieję, że za dwa lata ta nasza zabytkowa perełka zostanie już całkowicie oddana do użytku. 
Już od początku lat 70-tych coraz częściej zaczęto mówić o konieczności budowy nowego, dużego, murowanego kościoła parafialnego. Stary już był za mały i wielu wiernych musiało stać na zewnątrz świątyni, a najgorzej było jesienią, kiedy padały deszcze i podczas mrozów w zimie. Wielu parafian nazywa starą świątynię „matką staruszką”, która urodziła, wydała córkę – czyli nową murowaną okazałą świątynię. 
Natomiast o historii budowy nowego kościoła parafialnego, będzie osobny artykuł napisany przeze mnie. 

* Niniejszy artykuł został opracowany na podstawie kroniki parafii Jodłownik. Zobacz Kronika Parafii Jodłownik, Tom I, od początku do 1936 roku (26.X) pisana przez O. Alojzego Tajdusia. 


MAKSYMILIAN JANUSZ O. CIST. 

Do użytku wewnętrznego.