Parafia pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Jodłowniku

 

jesteś na: Strona głównaArtykułyArchiwum parafialne

 Dokumentacja z Kurii Biskupiej w Tarnowie, władz świeckich i samorządowych, przychodząca do parafii w Jodłowniku w latach 1917 – 1939, Archiwum Parafii Jodłownik, bez sygnatury.

 

       W archiwum parafialnym w Jodłowniku zachowała się teczka z różnymi dokumentami, które przychodziły do parafii w latach 1917 – 1939. Wszystkich dokumentów jest 65. Źródła te są bardzo cenne i dostarczają nam wiadomości o życiu religijno – społecznym parafii jodłownickiej, diecezji tarnowskiej, jak i Kościoła w Polsce. Stanowią wartościowy materiał do opracowania całościowej historii parafii w Jodłowniku . 
1. Zestawienie ludności wioski Kostrza – Ryje w latach 1786 – 1869. Obejmuje ono urodzonych mężczyzn i kobiety, wszystkich razem, dzieci nieślubne, ilość zawartych małżeństw, ilość zmarłych razem mężczyzn i kobiet. Dokument to jedna kartka papieru, pisana maszyną, zachowany w dobrym stanie .
2. Zestawienie ludności w wiosce Jodłownik w latach 1786 - 1869 . Jest to dokument jednokartkowy, pisany maszyną i dobrze zachowany. 3. Zestawienie ludności w wiosce Markuszowa w latach 1786 – 1943. Dokument w całości jest pisany piórem atramentowym, zapisanym także częściowo na drugiej stronie. Jest on zestawieniem dokonanym na podstawie źródeł ewidencji ludności. Wyciągu dokonał organista Konieczny ze Skrzydlnej w dniu 26 października 1951 roku . 4. Odezwa Ludu Polski autorstwa ojca Alojzego Tajdusia. To dwukartkowy drukowany dokument, którego autorem był ówczesny proboszcz jodłownicki Alojzy Tajduś . W odezwie zwraca się do ludu polskiego aby pomny na dzieje historyczne własnego narodu, nigdy nie zapomniał o wdzięczności Bogu i NMP Częstochowskiej. Szczególna wdzięczność jej się należy, pisał, że Polska po 125 latach niewoli odzyskała wolność i suwerenną państwowość:” […] Komu zawdzięczamy ten cud Bracia Kochani? Otóż niewątpliwie Matce Boskiej częstochowskiej Królowej Korony Polskiej[…] . Została ona wydrukowana przez katolicką Spółkę Wydawniczą „ Prawda” mieszcząca się w Krakowie przy ulicy Siennej 6, pod zarządem Stefana Zbila . 5. List Bóg i Ojczyzna woła! Polskiego Związku katolicko – Ludowego. Zachęcający Polaków do ofiarności na rzecz odrodzonej po zaborach Polski . 6. Komunikat biskupa Edwarda Komara do duchowieństwa diecezji tarnowskiej. Biskup Komar krótko informuje o rocznicy 30-lecia konsekracji i objęcia rządów przez ordynariusza tarnowskiego Leona Wałęgę:” […] W tym celu polecam niniejszym urządzić uroczyste nabożeństwo ( suma i okolicznościowe kazanie) na intencję najdostojniejszego Arcypasterza we wszystkich kościołach diecezji w niedzielę 17-go maja b.r.., które to nabożeństwo należy zapowiedzieć w niedzielę 10 maja b. r.[…] . Dokument jednokartkowy w całości drukowany i dobrze zachowany. 7. List pasterski biskupa Zygmunta Łozińskiego o wyborach. Jest to apel biskupa aby wierni głosowali na dobrych posłów, prawych, mądrych i sprawiedliwych . 8. Instrukcja dla wypełniania kart rejestracyjnych. Dotyczyła w jaki sposób winny być wypełniane te karty i co ma być w nich zawarte. Podaje pięć rodzajów kart rejestracyjnych: 1) karta rejestracyjna parafii; 2) karta rejestracyjna świątyni; 3) karta rejestracyjna klasztoru; 4) karta rejestracyjna gminy wyznaniowej; 5) karta rejestracyjna osoby duchowej . 9. Dokument dotyczący uznania syna za własne dziecko. Został sporządzony w obecności proboszcza Jacka Jędrzejczyka dnia 23 lutego 1939 roku. Świadkami byli Jan Mac(…) nazwisko nieczytelne, Aleksander Ziółkowski i ojciec dziecka Jan Jeleńczyk . 10. Protokół z inauguracyjnego posiedzenia rady parafialnej w Jodłowniku. Rada parafialna odbyła się 7 lipca 1937 roku i celem jej było uregulowanie należności, które zaciągnął były komitet kościelny wobec stróża nocnego i na ubezpieczenie kościoła. 11. Instrukcja w sprawie duszpasterstwa pozakościelnego. Dotyczyła rady parafialnej, rodziny, młodzieży. Jest to dokument jednokartkowy i zapisany maszyną z obydwu stron . 12. Kwestionariusz sprawozdawczy za rok 1947 z pracy Parafialnej Rady Duszpasterskiej. Dotyczył działania w parafii rady parafialnej i tego wszystkiego, co się działo w parafii. 13. Protokół z posiedzenia Parafialnej Rady Duszpasterskiej. Celem spotkania było omówienie akcji oświatowo – wychowawczej młodzieży na terenie parafii. Zwrócono uwagę aby w parafiach czuwano nad życiem i wykształceniem religijnym młodzieży. 14. Okólnik nr 1/46 z Kurii Diecezjalnej w Tarnowie, Referat Duszpasterstwa. Podaje zasady, instrukcje powoływania rad duszpasterskich i pracę ich w parafiach. 15. Pismo z Kurii Biskupiej w Tarnowie L. 508 do proboszcza w Jodłowniku z dnia 25 stycznia 1934 roku. Dotyczyło warunkowego chrztu Fryderyka Kierzka, dokonania adnotacji i zezwolenia na ślub . 16. Pismo przypominające proboszczowi jodłownickiemu co do majątku. Kuria diecezjalna przypomniała w piśmie wysłanym do proboszcza parafii o prawie zastawu majątku Romerów na kościół w Jodłowniku . 17. Informacja z kurii tarnowskiej dla proboszcza. Przypominała proboszczowi aby przypomniał Romerom o obowiązku płacenia rocznego zastawu na kościół . 18. Odpis pisma z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Dotyczył on uiszczania opłaty skarbowej za różne dokumenty. Odpis ten został wydany 23 grudnia 1933 roku . 19. Wyciąg z rozporządzenia prezydenta polski z dnia 27 października 1932 roku. Składa się z pięciu rozdziałów: 1) Przepisy ogólne; 2) Stowarzyszenia zwykłe; 3) Stowarzyszenia zarejestrowane; 4) postanowienia karne. Wyciąg ten regulował istnienie prawne dobrowolnych stowarzyszeń i zrzeszeń, które nie prowadziły działalności zarobkowej . 20. Odezwa Starosty Powiatowego w Limanowej. Była skierowana do wszystkich urzędów parafialnych w sprawie regularnego dostarczania kart rejestracyjnych parafii, świątyń i księży . 21. Przypomnienie lekarza powiatowego skierowane do wszystkich proboszczów. Dotyczyło uporządkowania wszystkich kostnic w powiecie limanowskim. W tym piśmie chodziło o to aby kostnice zostały doprowadzone do wzorowego porządku. Było to spowodowane wymaganiami sanitarnymi . 22. Karta rejestracyjna osoby duchowej wyznania rzymskokatolickiego . Dotyczyła danych personalnych osoby duchowej. Obejmowała datę i miejsce urodzenia, wykształcenie, stanowiska i urzędy. 23. Karta rejestracyjna świątyni wyznania katolickiego obrządku łacińskiego. Jest to karta zawierająca pytania, na które należało dać wyczerpującą odpowiedź . 24. Pismo Urzędu Wojewódzkiego Krakowskiego, Wydział Administracyjny. Dotyczyło restauracji starych malowideł ściennych w kościołach pochodzących z XVII wieku . 25. Pismo biskupa Leona Wałęgi do proboszcza Tajdusia. Dotyczyło ono zapisu w księdze urodzonych i ochrzczonych z roku 1923, tom IX, strona 5, dla gminy Mstów obu wpisów aktu urodzin i chrztu Stanisława Dominika oraz dołączonej metryce urodzin z datą 2 września 1929 roku. 26. Pismo biskupa Edwarda Komara do proboszcza Tajdusia. Biskup prosił proboszcza aby poinformował Kurię w Tarnowie, czy Wojciech i Jan Cielomeccy powrócili z pierwszej wojny światowej . 27. Zawiadomienie Starostwa Powiatowego w Limanowej wysłane do urzędów parafialnych. Dotyczyło, ż osoby stanu cywilnego i osoby w wieku przedpoborowym mogą zawierać związki małżeńskie bez specjalnego zezwolenia władz administracji ogólnej pierwszej instancji i władzy wojskowej . 28. Druki na wykazy statystyczne o ruchu ludności na rok 1929. Sprawozdanie to miało być sporządzone na przesłanych wcześniej drukach do wszystkich urzędów parafialnych. 29. Informacja do urzędów parafialnych w powiecie limanowskim. Chodziło o wpisywanie dzieci katolików do katolickich ksiąg metrykalnych. Pismo to zostało wysłane do parafii 27 lipca 1929 roku. Podpisał je zastępca Starosty limanowskiego Mr. Jackowski . 30. Informacja biskupa Leona Wałęgi do proboszcza Tajdusia. Dotyczyła ona fundacji Jana Myszy. Biskup rosił aby proboszcz wyjaśnił, jakich zmarłych miał na myśli Jan Mysza, aby za nich były odprawiane nabożeństwa . 31. Odpis dokumentu Województwa Krakowskiego w sprawie opodatkowania duchowieństwa. Ten dokument dotyczył duchownych wyznania rzymskokatolickiego i jego opodatkowania na rzecz związków komunalnych . 32. Odpis ustawy Ministerstwa Skarbu ( Warszawa z dnia 14 grudnia 1923 roku), dotyczący opłat stemplowych od wyciągów z akt stanu cywilnego . 33. Odpis dokumentu Świetnego Tymczasowego Zarządu powiatowego w Limanowej. Dotyczył on proboszcza w Dobrej aby tenże zapłacił podatek drogowy z tytułu używania gruntów. Podatek opiewał na kwotę 40 złotych i 20 groszy. 34. Pismo biskupa Leona Wałęgi z prośbą do proboszcza Tajdusia. Biskup usilnie prosił proboszcza aby odszukał świadka śmierci Franciszka Bednarczyka ze Starej Wsi, który zmarł w niewoli rosyjskiej w szpitalu w Pawlu . 35. Okólnik nr 30 Do Wszystkich Przewielebnych Urzędów Parafialnych, Urzędów gminnych, Zarządów Szkól Powszechnych. Dotyczył on informacji, ze w myśl artykułu 384 powyższej ustawy, budowa kościołów i szkół nie może być rozpoczęta bez udzielenia zezwolenia na budowę przez wojewodę . 36. Karta rejestracyjna osoby duchowej wyznania rzymskokatolickiego. Zawierała punkty danych personalnych, narodowości, wykształcenia, przynależności państwowej, święceń kapłańskich i stanu cywilnego . 37. Pismo Starosty powiatowego do proboszcza parafii Jodłownik. Starosta zwrócił się z prośbą do proboszcza aby dokonał wyboru na przewodniczącego komitetu parafialnego i powiadomił o tym Starostę. Pismo zostało wysłane z Limanowej do urzędu parafialnego w Jodłowniku 5 stycznia 1928 roku. 38. Odpowiedź Starosty z Limanowej wysłana do proboszcza. Starosta poinformował proboszcza, ze przyjął do wiadomości, że został wybrany przewodniczący tamtejszego komitetu parafialnego, którym został ojciec Alojzy Tajduś. Pismo zostały wysłane z Limanowej 6 lutego 1928 roku. 39. Pismo w sprawie pouczenia o obowiązkach komitetu parafialnego na podstawie obowiązujących ustaw. Informowało ono o obowiązkach jakie posiada komitet kościelny, co do administrowania dobrami materialnymi . 40. Pismo dotyczące opłat stemplowych od wyciągów i innych świadectw z akt stanu cywilnego. Od każdego dokumentu opłata stemplowa wynosiła 3 złote, od zaświadczenia o urodzeniu, ślubie i śmierci tylko 1 złoty. Dokument podpisał Starosta limanowski Marossanyi . 41. Dokument Sądu Okręgowego w Nowym Sączu. Dotyczył spraw egzekucji Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego we Lwowie przeciwko Aleksandrowi Romerowi i tow.(arzyszom) o 1448 złotych i 80 groszy . 42. Pismo Starostwa limanowskiego do proboszcza parafii. Dotyczyło w ogólności okręgów wyborczych w poszczególnych gminach: Jodłownik z przysiółkiem Dąbrówka, Mstów ( część), Kostrza Ryje, rzeki, Lipie i Sadek . 43. Pismo księdza Benedykta Widełki do Świetnego Starostwa w Chrzanowie. Dotyczy sprawy zawarcia małżeństwa Józefa Zielińskiego, urodzonego w Chrzanowie i Marii Zając, urodzonej w Jodłowniku. Informuje Starostę, że pomiędzy narzeczonymi nie zachodzi żadna przeszkoda i mogą zawrzeć małżeństwo . 44. Pismo ze Starostwa powiatowego odnoszące się do zawarcia małżeństwa. Dotyczyło ono wyrażenia zgody przez Powiatową Komendę Uzupełnień w Nowym Sączu odnośnie zawarcia małżeństwa mężczyzn, którzy podlegali obowiązkowi powszechnej służby wojskowej . 45. Odpis pisma dotyczącego zezwolenia władz wojskowych. Mówiło ono o zezwoleniu władz wojskowych na zawarcie małżeństwa przez oficerów w służbie czynnej. Według tego pismo zezwalające na małżeństwo oficera musiała wydawać władza wojskowa . 46. Odpis Tymczasowego Zarządu Powiatowego w Limanowej. Nakazywał proboszczowi parafii Jodłownik zbudować trupiarnie na cmentarzu parafialnym. Trupiarnia ta została zbudowana w lesie Kostrza – Ryje i jak najszybciej należało ją umieścić na cmentarzu . 47. Kolejne pismo Tymczasowego Zarządu Powiatowego w Limanowej. Przypominało ono proboszczowi, aby jak najszybciej wybudował trupiarnię na cmentarzu w Jodłowniku . 48. Pismo Starostwa z Limanowej do wszystkich urzędów parafialnych. Dotyczyło przedłożenia województwu efektów książeczek wkładkowych zastrzeżonych na rzecz kościoła, probostwa, fundacji mszalnych, dobroczynnych, itd. . 49. Pismo do urzędów parafialnych ze Starostwa w Limanowej. Mówiło aby dokumenty przeznaczone szczególnie dla zagranicy, były wypełniane według przyjętego schematu. Były to: Rzeczpospolita Polska, Województwo, Powiat, Miejscowość . 50. Pismo biskupa ordynariusza Leona Wałęgi do proboszcza Tajdusia. Biskup zwrócił się z prośbą do proboszcza Alojzego Tajdusia aby przesłuchał świadka Władysława Kurę odnośnie stwierdzenia prawdziwości śmierci Jana Śliwy . 51. Pismo Starostwa z Limanowej do proboszcza w Jodłowniku. Przypominało proboszczowi po raz kolejny aby na cmentarzu w Jodłowniku wybudował kostnicę . 52. Pismo ordynariusza tarnowskiego Leona Wałęgi do proboszcza Tajdusia odnośnie przesłania opinii moralności. Biskup prosił proboszcza aby przesłał świadectwo moralności Franciszka kalety z Kostrzy Ryje, który przygotowywał się w seminarium duchownym w Lublinie do kapłaństwa. Zostało wysłane do parafii w Jodłowniku 10 marca 1921 roku i nosi numer L. 1407 . 53. Pismo ze Starostwa w Limanowej do proboszcza. Pismo to nakazywało proboszczowi jak najszybszy wybór komitetu parafialnego. Proboszcz w dolnej części pisma uczynił krótka notatkę, że wybrano komitet parafialny . 54. Pismo ze Starostwa powiatowego do proboszcza. Nakazywało proboszczowi nadesłać jak najszybciej wykaz pełnej listy komitetu parafialnego. Ponadto przesłać informacje, w jakim Towarzystwie asekuracyjnym jest ubezpieczony kościół i budynki plebańskie . 55. Pismo biskupa Leona Wałęgi do proboszcza Tajdusia, ekspozyta w Jodłowniku. Dotyczyło odbioru kwoty pieniężnej przeznaczonej na utworzenie fundacji mszalnej śp. J. Drożdża . 56. Pismo z Sądu powiatowego, Oddział I z Limanowej do urzędu parafialnego w Jodłowniku. Chodziło o sprawy sądowe i ich wstrzymania w Szczyrzycu . 57. Pismo z Sądu powiatowego w Limanowej Oddział I, do proboszcza parafii. Chodziło o to, czy proboszcz przyjmuje legaty pieniężne śp. Józefa Kapery 60 koron na msze św. w kościele w Jodłowniku i 30 koron na wypominki, łącznie 90 koron . 58. Odpis pisma dotyczący zawierania małżeństwa. Chodziło o zawieranie małżeństwa przez osoby wojskowe, mówiący o różnych nieprawidłowościach, na które należało zwrócić uwagę . 59. Prośba proboszcza Tajdusia do Kurii w Tarnowie. Dotyczyła zezwolenia aby w uroczystość odpustowa 8 września suma odpustowa była odprawiona na polu, ze względu na duża ilość wiernych . 60. Odpowiedź biskupa Leona Wałęgi proboszczowi jodłownickiemu. Kuria Biskupia wyraziła zezwolenie na celebrę odpustu na zewnątrz świątyni . 61. Odpowiedź biskupa Leona Wałęgi. Biskup udzielił zezwolenia na wystawienie Najświętszego Sakramentu podczas misji parafialnych poprzez wszystkie dni ich trwania . 62. Pismo proboszcza Tajdusia o zezwolenie. Proboszcz prosił biskupa o udzielenie zezwolenia na mszę św. prymicyjną dla alumna Andrzeja Rakoczego i pozwolenia na spowiadanie na czas jego pobytu w Jodłowniku . 63. Odezwa biskupa Leona Wałęgi do rządców parafii. Biskup przypominał o mających się odbyć wyborach do sejmu polskiego w niedzielę 26 stycznia, Zachęcał wiernych aby wzięli udział w głosowaniu, bo od tych wyborów będzie zależał katolicki charakter Polski i szacunek państwa do Kościoła . 64. Krótkie pismo informacyjne biskupa Wałęgi do wszystkich urzędów parafialnych. Dotyczyło oddawania majątków kościelnych, beneficjalnych i fundacji mszalnych. Było to w tym celu aby zniszczone wojną państwo polskie, mogło się jak najszybciej podnieść gospodarczo . 65. Pismo biskupa Wałęgi do całego duchowieństwa. Biskup prosił aby wszyscy księża w dniu 29 czerwca, to jest w uroczystość Św. Piotra i Pawła, odprawili Mszę św. w celu przebłagania gniewu Boga i pozyskania łaski niebios, ażeby nastał pokój i braterstwo między ludźmi . 


Opracowanie artykułu Maksymilian Janusz O. Cist.